خدمات نرم افزاری چیست؟ معرفی کامل خدمات نرم افزاری برای کسبوکارها
خدمات نرم افزاری شامل تحلیل، طراحی و توسعه نرمافزار اختصاصی، وباپلیکیشن، اپلیکیشن موبایل، اتوماسیون و هوش مصنوعی است. در این راهنما با انواع خدمات و معیارهای انتخاب تیم مناسب آشنا میشوید.
A
تیم تحریریه آرکوتکتحریریه مهندسی محصول
·۲۰ دقیقه مطالعه
نمایش انواع خدمات نرم افزاری شامل توسعه نرمافزار اختصاصی، وباپلیکیشن، اپلیکیشن موبایل، اتوماسیون و هوش مصنوعی
خلاصه اجرایی
خدمات نرم افزاری شامل تحلیل، طراحی و توسعه نرمافزار اختصاصی، وباپلیکیشن، اپلیکیشن موبایل، اتوماسیون و هوش مصنوعی است. در این راهنما با انواع خدمات و معیارهای انتخاب تیم مناسب آشنا میشوید.
توضیح تصویرتوضیح تصویر
# خدمات نرم افزاری چیست؟ معرفی کامل خدمات نرم افزاری برای کسبوکارها
فناوری دیگر فقط یک ابزار جانبی برای کسبوکارها نیست. بسیاری از شرکتها، فروشگاهها، آموزشگاهها و سازمانها برای مدیریت اطلاعات، ارتباط با مشتریان، ثبت سفارش، گزارشگیری و کنترل فرایندهای داخلی خود به نرمافزار وابستهاند.
اما خدمات نرم افزاری دقیقاً چیست و یک شرکت نرم افزاری چه خدماتی ارائه میدهد؟
خدمات نرم افزاری مجموعهای از فعالیتهای تخصصی است که برای تحلیل، طراحی، برنامهنویسی، استقرار، توسعه و پشتیبانی سیستمهای دیجیتال انجام میشود. این خدمات میتوانند از ساخت یک پنل مدیریت ساده شروع شوند و تا توسعه نرمافزار اختصاصی، وباپلیکیشن، اپلیکیشن موبایل، اتوماسیون سازمانی و راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی ادامه پیدا کنند.
هدف اصلی خدمات نرم افزاری این است که مشکلات واقعی یک کسبوکار با استفاده از فناوری حل شوند، فعالیتهای تکراری کاهش پیدا کنند و اطلاعات با سرعت و دقت بیشتری مدیریت شوند.
خدمات نرم افزاری به زبان ساده چیست؟
خدمات نرم افزاری یعنی طراحی و ساخت ابزارهای دیجیتالی که انجام فعالیتهای یک کسبوکار را سادهتر، سریعتر و دقیقتر میکنند.
برای مثال، یک فروشگاه میتواند برای مدیریت محصولات، مشتریان و سفارشهای خود از یک نرمافزار فروش استفاده کند. یک آموزشگاه نیز میتواند سامانهای برای ثبتنام هنرجویان، پرداخت شهریه، مدیریت کلاسها و ارتباط با اساتید داشته باشد.
یک شرکت خدماتی ممکن است به سیستم مدیریت مشتریان، ثبت درخواست و پیگیری پروژه نیاز داشته باشد. یک مجموعه صنعتی نیز میتواند از نرمافزار برای مدیریت انبار، کارکنان، سفارشها و فرایندهای تولید استفاده کند.
راهکار نرم افزاری مناسب باید بر اساس نیاز واقعی همان مجموعه طراحی شود. استفاده از یک سیستم پیچیده برای نیازی ساده، همانقدر اشتباه است که استفاده از نرمافزاری محدود برای یک سازمان بزرگ.
خدمات نرم افزاری شامل چه مواردی میشود؟
خدمات نرم افزاری حوزه گستردهای است و بر اساس نوع پروژه میتواند بخشهای مختلفی را شامل شود.
هر پروژه ممکن است به یک یا چند مورد از این خدمات نیاز داشته باشد.
تحلیل و مشاوره نرم افزاری
اولین مرحله یک پروژه حرفهای، برنامهنویسی نیست؛ بلکه تحلیل مسئله است.
قبل از شروع توسعه باید مشخص شود کسبوکار دقیقاً چه مشکلی دارد و نرمافزار قرار است چه بخشی از آن را حل کند.
در مرحله تحلیل، موارد زیر بررسی میشوند:
کاربران نرمافزار چه کسانی هستند؟
هر کاربر چه سطح دسترسی دارد؟
اطلاعات چگونه ثبت و مدیریت میشوند؟
فرایند فعلی مجموعه چگونه انجام میشود؟
چه فعالیتهایی تکراری و زمانبر هستند؟
چه گزارشهایی موردنیاز است؟
نرمافزار باید به چه سیستمهایی متصل شود؟
چه امکاناتی در نسخه اولیه ضروری هستند؟
پروژه در آینده چگونه توسعه پیدا میکند؟
تحلیل درست از ساخت امکانات غیرضروری جلوگیری میکند و احتمال شکست یا افزایش هزینه پروژه را کاهش میدهد.
یک شرکت خدمات نرم افزاری حرفهای قبل از اعلام قیمت و زمان اجرا، درباره کاربران، اهداف، امکانات و فرایندهای کسبوکار سؤال میپرسد.
طراحی و توسعه نرم افزار اختصاصی
نرمافزار اختصاصی سیستمی است که بر اساس نیازهای یک کسبوکار مشخص طراحی و برنامهنویسی میشود.
در نرمافزارهای آماده، شرکت معمولاً مجبور است بخشی از فرایندهای خود را با ساختار نرمافزار هماهنگ کند. اما در نرمافزار اختصاصی، سیستم بر اساس فرایندهای واقعی سازمان ساخته میشود.
برای مثال، یک شرکت میتواند نرمافزار اختصاصی برای مدیریت موارد زیر داشته باشد:
مشتریان
قراردادها
سفارشها
کارکنان
پروژهها
انبار
خدمات پس از فروش
پرداختها
گزارشهای مدیریتی
درخواستهای پشتیبانی
مزیت اصلی نرمافزار اختصاصی، انعطافپذیری آن است. امکانات میتوانند متناسب با نیاز مجموعه طراحی شوند و در آینده نیز توسعه پیدا کنند.
نرم افزار اختصاصی برای چه کسبوکارهایی مناسب است؟
نرمافزار اختصاصی معمولاً برای مجموعههایی مناسب است که یکی از شرایط زیر را دارند:
فرایندهای خاص و متفاوتی دارند.
نرمافزارهای آماده تمام نیاز آنها را پوشش نمیدهند.
تعداد کاربران یا حجم اطلاعات آنها زیاد است.
به گزارشهای اختصاصی نیاز دارند.
چند بخش سازمان باید به یکدیگر متصل شوند.
توسعه بلندمدت برای آنها اهمیت دارد.
قصد دارند کنترل بیشتری روی اطلاعات داشته باشند.
میخواهند یک محصول نرم افزاری جدید وارد بازار کنند.
برای نیازهای ساده، استفاده از نرمافزار آماده ممکن است سریعتر و اقتصادیتر باشد. تصمیم نهایی باید بعد از تحلیل دقیق پروژه گرفته شود.
توسعه وباپلیکیشن
وباپلیکیشن نرمافزاری است که از طریق مرورگر اجرا میشود و کاربران معمولاً نیازی به نصب آن روی دستگاه خود ندارند.
وباپلیکیشنها میتوانند در کامپیوتر، موبایل و تبلت استفاده شوند و اطلاعات آنها بهصورت متمرکز روی سرور نگهداری میشود.
نمونههای رایج وباپلیکیشن عبارتاند از:
سامانه رزرو آنلاین
پنل مشتریان
سیستم مدیریت پروژه
پلتفرم آموزشی
سامانه فروش
سیستم ثبت تیکت
داشبورد مدیریتی
پرتال سازمانی
سیستم مدیریت ارتباط با مشتری
سامانه مدیریت سفارش
یک وباپلیکیشن حرفهای باید علاوه بر ظاهر مناسب، سرعت، امنیت، تجربه کاربری و ساختار فنی قابل توسعهای داشته باشد.
طراحی اپلیکیشن موبایل
برخی کسبوکارها برای ارائه خدمات خود به اپلیکیشن موبایل نیاز دارند.
اپلیکیشن میتواند برای سیستمعامل اندروید، iOS یا هر دو توسعه داده شود.
از مهمترین کاربردهای اپلیکیشن موبایل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
فروش محصولات
رزرو خدمات
سفارش آنلاین
آموزش
پیامرسانی
مدیریت حساب کاربری
دریافت اعلان
خدمات مالی
پشتیبانی مشتریان
مشاهده گزارشها
قبل از طراحی اپلیکیشن باید بررسی شود که آیا کاربران واقعاً به نصب برنامه نیاز دارند یا یک وباپلیکیشن ریسپانسیو میتواند همان هدف را برآورده کند.
ساخت اپلیکیشن بدون تحلیل رفتار کاربران ممکن است هزینه زیادی ایجاد کند، بدون آنکه استفاده قابلتوجهی داشته باشد.
طراحی پنل مدیریت
پنل مدیریت بخشی از نرمافزار است که مدیران و کارکنان از طریق آن اطلاعات و فعالیتهای سیستم را کنترل میکنند.
یک پنل مدیریت میتواند امکانات زیر را داشته باشد:
مدیریت کاربران
مدیریت محصولات
مشاهده سفارشها
ثبت خدمات
مدیریت مقالات
گزارشگیری
کنترل پرداختها
پاسخ به درخواستها
تعیین سطح دسترسی
مشاهده آمار و نمودارها
مدیریت فایلها
ارسال پیام و اعلان
پنل مدیریت باید ساده و قابل فهم باشد. پیچیدگی غیرضروری میتواند باعث افزایش خطای کارکنان و کاهش بهرهوری شود.
هر کاربر نیز باید فقط به بخشهایی دسترسی داشته باشد که برای انجام وظایف خود به آنها نیاز دارد.
طراحی رابط کاربری و تجربه کاربری
رابط کاربری یا UI ظاهر نرمافزار را شکل میدهد و تجربه کاربری یا UX مشخص میکند کاربران چگونه با آن تعامل داشته باشند.
یک نرمافزار ممکن است از نظر فنی بسیار قدرتمند باشد، اما اگر استفاده از آن دشوار باشد، کاربران از آن استقبال نخواهند کرد.
در طراحی تجربه کاربری باید موارد زیر در نظر گرفته شوند:
مسیر ساده انجام فعالیتها
نمایش واضح اطلاعات
فرمهای کوتاه و قابل فهم
دکمههای مشخص
دستهبندی منطقی
پیامهای خطای قابل فهم
نمایش مناسب در موبایل
دسترسی سریع به بخشهای پرکاربرد
هدف طراحی رابط کاربری فقط زیبایی نیست. نرمافزار باید به کاربران کمک کند وظایف خود را با سرعت بیشتر و خطای کمتر انجام دهند.
اتوماسیون فرایندهای کسبوکار
بسیاری از شرکتها زمان زیادی را صرف فعالیتهای تکراری میکنند.
ورود دستی اطلاعات، ارسال پیام، تهیه گزارش، پیگیری درخواستها و انتقال داده میان چند سیستم از جمله کارهایی هستند که میتوانند با اتوماسیون انجام شوند.
برای مثال، پس از ثبت سفارش در یک سیستم میتوان بهصورت خودکار:
اطلاعات مشتری را ذخیره کرد.
پیام تأیید ارسال کرد.
فاکتور ایجاد کرد.
سفارش را به واحد مربوطه ارجاع داد.
موجودی محصول را کاهش داد.
وضعیت سفارش را در پنل نمایش داد.
گزارش فروش را بهروزرسانی کرد.
اتوماسیون باعث کاهش زمان، هزینه و خطای انسانی میشود.
بااینحال، تمام فرایندها نباید بهصورت کامل خودکار شوند. در بعضی مراحل همچنان تصمیم و نظارت انسانی ضروری است.
اتصال API و یکپارچهسازی سیستمها
بسیاری از کسبوکارها از چند نرمافزار و سرویس مختلف استفاده میکنند.
برای جلوگیری از ورود چندباره اطلاعات، این سیستمها باید بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. این ارتباط معمولاً از طریق API انجام میشود.
نمونههای رایج یکپارچهسازی عبارتاند از:
اتصال سایت به درگاه پرداخت
اتصال نرمافزار به سامانه پیامک
ارتباط فروشگاه با نرمافزار حسابداری
اتصال سایت و اپلیکیشن
ارتباط با سیستم مدیریت مشتریان
اتصال به سرویس حملونقل
دریافت اطلاعات از سامانههای بیرونی
اتصال به سرویسهای هوش مصنوعی
یکپارچهسازی درست باعث میشود اطلاعات سریعتر و دقیقتر میان سیستمها منتقل شوند.
خدمات هوش مصنوعی
هوش مصنوعی میتواند بخشی از یک نرمافزار یا یک سرویس مستقل باشد.
برخی از کاربردهای هوش مصنوعی در کسبوکارها عبارتاند از:
چتبات پاسخگو
جستوجوی هوشمند
پیشنهاد محصول
تحلیل پیامهای مشتریان
تولید گزارش
دستهبندی اطلاعات
استخراج اطلاعات از متن
تحلیل داده
پاسخگویی بر اساس اسناد داخلی
خودکارسازی بخشی از پشتیبانی
استفاده از هوش مصنوعی زمانی ارزشمند است که مسئله مشخصی را حل کند.
اضافهکردن AI فقط برای تبلیغات یا مدرن نشاندادن محصول میتواند هزینه و پیچیدگی سیستم را افزایش دهد، بدون آنکه ارزش واقعی ایجاد کند.
طراحی سیستم مدیریت ارتباط با مشتری
سیستم مدیریت ارتباط با مشتری یا CRM برای ثبت، مدیریت و پیگیری ارتباط با مشتریان استفاده میشود.
یک CRM میتواند اطلاعات زیر را نگهداری کند:
مشخصات مشتریان
تماسها و پیامها
درخواستهای فروش
مراحل مذاکره
قراردادها
پیگیریها
فاکتورها
سوابق خرید
تیکتهای پشتیبانی
یادآوری فعالیتها
CRM مناسب کمک میکند اطلاعات مشتریان پراکنده نباشند و اعضای تیم بتوانند وضعیت هر مشتری را مشاهده کنند.
در بعضی پروژهها میتوان از CRM آماده استفاده کرد و در بعضی دیگر، ساخت سیستم اختصاصی مناسبتر است.
طراحی سیستمهای سازمانی
سازمانها و شرکتهای بزرگ معمولاً به سیستمهایی نیاز دارند که چندین بخش را به یکدیگر متصل کنند.
این سیستمها میتوانند شامل ماژولهای زیر باشند:
منابع انسانی
مدیریت مالی
انبار
خرید و فروش
مدیریت پروژه
پشتیبانی
مدیریت اسناد
مدیریت مشتریان
گزارشهای مدیریتی
کنترل دسترسی
ساخت سیستم سازمانی نیازمند تحلیل دقیق فرایندها و طراحی معماری قابل توسعه است.
اجرای همزمان تمام امکانات ممکن است پروژه را پیچیده کند. معمولاً بهتر است سیستم در چند مرحله طراحی و توسعه داده شود.
تست و کنترل کیفیت نرم افزار
تمام نرمافزارها ممکن است با خطا مواجه شوند، اما تست دقیق میتواند بسیاری از مشکلات را قبل از انتشار شناسایی کند.
مهمترین بخشهای تست نرمافزار عبارتاند از:
تست فرمها
تست ورود کاربران
تست سطوح دسترسی
تست پرداخت
تست محاسبات
بررسی نمایش موبایل
تست سرعت
تست امنیت اولیه
بررسی پیامهای خطا
تست اتصال سرویسها
بررسی مرورگرهای مختلف
تست سناریوهای واقعی کاربران
کنترل کیفیت فقط در پایان پروژه انجام نمیشود. بهتر است هر بخش از نرمافزار پس از توسعه آزمایش شود.
استقرار نرم افزار روی سرور
بعد از تکمیل برنامهنویسی، نرمافزار باید روی زیرساخت مناسب منتشر شود.
استقرار میتواند شامل موارد زیر باشد:
تنظیم سرور
اتصال دامنه
نصب گواهی SSL
راهاندازی پایگاه داده
تنظیم متغیرهای محیطی
راهاندازی سرویس اجرای برنامه
ایجاد نسخه پشتیبان
تنظیم گزارش خطا
بررسی امنیت
آزمایش نسخه نهایی
انتخاب سرور باید متناسب با تعداد کاربران، حجم اطلاعات و نوع فعالیت نرمافزار باشد.
سرور ضعیف یا پیکربندی نادرست میتواند باعث کندی و اختلال سیستم شود.
پشتیبانی و نگهداری نرم افزار
پروژه نرم افزاری با انتشار نسخه اولیه به پایان نمیرسد.
بعد از شروع استفاده کاربران، ممکن است خطاهای جدیدی شناسایی شوند یا نیازهای تازهای شکل بگیرند.
خدمات پشتیبانی میتواند شامل موارد زیر باشد:
رفع خطا
بررسی عملکرد سرور
بهروزرسانی نرمافزار
کنترل امنیت
تهیه نسخه پشتیبان
بهینهسازی سرعت
توسعه امکانات جدید
پاسخگویی به کاربران
بررسی گزارشهای سیستم
هماهنگی با تغییرات سرویسهای بیرونی
محدوده و مدت پشتیبانی باید قبل از شروع پروژه بهصورت شفاف مشخص شود.
چرا کسبوکارها به خدمات نرم افزاری نیاز دارند؟
استفاده درست از خدمات نرم افزاری میتواند مزایای زیادی برای یک کسبوکار ایجاد کند.
کاهش کارهای تکراری
نرمافزار میتواند بسیاری از فعالیتهای دستی و تکراری را خودکار کند.
افزایش دقت اطلاعات
ورود و پردازش خودکار اطلاعات، احتمال اشتباهات انسانی را کاهش میدهد.
دسترسی سریع به گزارشها
مدیران میتوانند وضعیت فروش، کاربران، سفارشها و فعالیتهای مجموعه را مشاهده کنند.
بهبود تجربه مشتری
ثبت سفارش آسان، پاسخگویی سریع و پیگیری شفاف باعث افزایش رضایت مشتریان میشود.
افزایش سرعت فرایندها
فعالیتهایی که قبلاً چند ساعت یا چند روز زمان میبردند، ممکن است در چند دقیقه انجام شوند.
امکان رشد کسبوکار
سیستم قابل توسعه میتواند همراه با افزایش تعداد مشتریان و کاربران رشد کند.
افزایش امنیت اطلاعات
نرمافزار حرفهای میتواند دسترسیها را کنترل و اطلاعات را بهصورت منظم نگهداری کند.
هزینه خدمات نرم افزاری چگونه محاسبه میشود؟
هزینه خدمات نرم افزاری به اندازه و پیچیدگی پروژه بستگی دارد.
مهمترین عوامل تأثیرگذار بر هزینه عبارتاند از:
تعداد امکانات
تعداد نقشهای کاربران
پیچیدگی فرایندها
طراحی اختصاصی
تعداد صفحات و ماژولها
اپلیکیشن موبایل
اتصال API
درگاه پرداخت
سامانه پیامک
گزارشهای مدیریتی
سطح امنیت
زیرساخت سرور
مدت پشتیبانی
زمان اجرای پروژه
برای مشخصشدن قیمت واقعی، ابتدا باید امکانات نسخه اولیه تعیین شوند.
ارائه قیمت قطعی بدون تحلیل پروژه معمولاً قابل اعتماد نیست.
خدمات نرم افزاری چقدر زمان میبرد؟
زمان اجرای پروژه نرم افزاری به نوع سیستم و امکانات آن بستگی دارد.
یک پنل مدیریتی ساده ممکن است در مدت کوتاهتری ساخته شود، اما یک پلتفرم سازمانی یا اپلیکیشن پیشرفته به زمان بیشتری نیاز دارد.
عوامل زیر بر زمان پروژه تأثیر میگذارند:
تعداد امکانات
طراحی UI و UX
تعداد کاربران
اتصال به سرویسهای دیگر
پیچیدگی پایگاه داده
اپلیکیشن موبایل
میزان تست
تغییرات در طول پروژه
سرعت تأیید مراحل توسط مشتری
تقسیم پروژه به نسخه اولیه و مراحل بعدی میتواند زمان عرضه محصول را کاهش دهد.
چگونه یک شرکت خدمات نرم افزاری انتخاب کنیم؟
انتخاب تیم مناسب تأثیر مستقیمی بر موفقیت پروژه دارد.
قبل از شروع همکاری، موارد زیر را بررسی کنید:
نمونهکارهای واقعی
تجربه تیم
توانایی تحلیل نیازها
کیفیت طراحی
فناوریهای مورد استفاده
شرایط پشتیبانی
امنیت اطلاعات
مالکیت کد
امکان توسعه آینده
شفافیت قرارداد
روش مدیریت پروژه
نحوه استقرار روی سرور
یک شرکت نرم افزاری حرفهای نباید فقط درباره برنامهنویسی صحبت کند. تیم باید بتواند هدف تجاری پروژه و نیازهای کاربران را نیز درک کند.
نرم افزار آماده بهتر است یا اختصاصی؟
انتخاب میان نرمافزار آماده و اختصاصی به شرایط کسبوکار بستگی دارد.
نرمافزار آماده مناسب است اگر:
نیازهای مجموعه ساده و عمومی هستند.
بودجه محدود است.
راهاندازی سریع اهمیت دارد.
فرایندها مشابه سایر کسبوکارها هستند.
نرمافزار اختصاصی مناسب است اگر:
فرایندهای خاصی دارید.
به امکانات متفاوت نیاز دارید.
نرمافزار باید توسعه پیدا کند.
چند سیستم باید به یکدیگر متصل شوند.
کنترل اطلاعات اهمیت زیادی دارد.
نرمافزار بخشی از مزیت رقابتی شما است.
قبل از تصمیمگیری، هزینه بلندمدت هر دو روش باید بررسی شود.
خدمات نرم افزاری آرکوتک
آرکوتک در زمینه طراحی و توسعه راهکارهای نرم افزاری برای کسبوکارها فعالیت میکند.
خدمات نرم افزاری آرکوتک میتوانند شامل موارد زیر باشند:
طراحی نرمافزار اختصاصی
توسعه وباپلیکیشن
طراحی اپلیکیشن
ساخت پنل مدیریت
طراحی سایت حرفهای
اتوماسیون فرایندها
اتصال API
هوش مصنوعی
طراحی UI و UX
استقرار روی سرور
پشتیبانی و توسعه
در آرکوتک، شروع پروژه فقط با دریافت فهرست امکانات انجام نمیشود. ابتدا هدف کسبوکار، کاربران و فرایندهای اصلی بررسی میشوند.
سپس راهکاری طراحی میشود که امکانات ضروری را پوشش دهد و امکان توسعه در آینده را نیز حفظ کند.
هدف آرکوتک ساخت نرمافزاری است که علاوه بر ظاهر حرفهای، در شرایط واقعی قابل استفاده، پایدار و نتیجهمحور باشد.
معماری نرم افزار و نقش آن در موفقیت پروژه
معماری نرم افزار مشخص میکند اجزای مختلف سیستم چگونه ساخته شوند، اطلاعات میان آنها چگونه جریان پیدا کند و هر بخش چه مسئولیتی داشته باشد. معماری مناسب فقط برای پروژههای بسیار بزرگ اهمیت ندارد؛ حتی یک سامانه کوچک نیز اگر بدون ساختار مشخص توسعه داده شود، در زمان رفع خطا یا اضافهکردن امکانات جدید با مشکل روبهرو خواهد شد.
یک معماری حرفهای باید با اندازه و هدف پروژه هماهنگ باشد. استفاده از ساختار بسیار پیچیده برای محصولی کوچک میتواند هزینه توسعه و نگهداری را افزایش دهد. در مقابل، ساخت یک پلتفرم بزرگ با معماری ساده و موقت نیز ممکن است بعداً به بازنویسی بخش بزرگی از نرم افزار منجر شود.
در طراحی معماری معمولاً موضوعات زیر بررسی میشوند:
جداسازی بخشهای مختلف نرم افزار
ساختار ماژولها و سرویسها
نحوه ارتباط فرانتاند و بکاند
طراحی پایگاه داده
مدیریت فایلها و تصاویر
احراز هویت و سطح دسترسی
ثبت رویدادها و خطاها
مدیریت کش و افزایش سرعت
نسخه پشتیبان و بازیابی اطلاعات
امکان افزایش تعداد کاربران
نحوه اتصال به سرویسهای بیرونی
تیم توسعه باید بتواند توضیح دهد چرا معماری مشخصی را برای پروژه انتخاب کرده و این ساختار چه مزیتی برای آینده محصول دارد.
طراحی و مدیریت پایگاه داده
بخش مهمی از هر نرم افزار به ثبت، نگهداری و بازیابی اطلاعات مربوط میشود. اطلاعات کاربران، محصولات، سفارشها، پرداختها، پیامها و گزارشها معمولاً در پایگاه داده ذخیره میشوند.
طراحی ضعیف پایگاه داده میتواند باعث کندی سیستم، ثبت اطلاعات تکراری، دشواری گزارشگیری و افزایش احتمال خطا شود. به همین دلیل پیش از شروع توسعه باید ارتباط میان دادهها مشخص شود.
برای مثال، در یک فروشگاه اینترنتی باید ارتباط میان مشتری، سفارش، محصول، پرداخت، تخفیف و ارسال بهدرستی طراحی شود. اگر این ارتباطها از ابتدا ناقص باشند، اضافهکردن امکاناتی مانند مرجوعی، چند انبار یا پرداخت چندمرحلهای دشوار خواهد شد.
در مدیریت پایگاه داده موارد زیر اهمیت دارند:
جلوگیری از ثبت دادههای ناسازگار
ایجاد ساختار مناسب برای جستوجو
تهیه نسخه پشتیبان منظم
محدودکردن دسترسی مستقیم
حفاظت از اطلاعات حساس
ثبت زمان و منبع تغییرات مهم
طراحی گزارشهای سریع و دقیق
امکان انتقال یا بازیابی دادهها
خدمات ابری و نرم افزار بهعنوان سرویس
برخی محصولات نرم افزاری بهصورت سرویس آنلاین یا SaaS ارائه میشوند. کاربران برای استفاده از این نرم افزارها معمولاً اشتراک تهیه میکنند و از طریق مرورگر یا اپلیکیشن به امکانات دسترسی دارند.
سامانه حسابداری آنلاین، ابزار مدیریت پروژه، سیستم رزرو و پلتفرم آموزشی میتوانند در قالب سرویس اشتراکی ارائه شوند.
ساخت یک محصول SaaS علاوه بر برنامهنویسی به بخشهای دیگری نیز نیاز دارد:
مدیریت اشتراک کاربران
تعریف پلنهای مختلف
محدودیت امکانات هر پلن
پرداخت و تمدید اشتراک
مدیریت منابع مصرفی
جداسازی اطلاعات مشتریان
ارسال اعلانهای مالی
گزارشگیری از استفاده کاربران
پشتیبانی از تعداد زیاد مشتری
محصول SaaS باید از ابتدا با نگاه توسعهپذیر ساخته شود؛ زیرا افزایش مشتریان میتواند فشار زیادی بر سرور، پایگاه داده و تیم پشتیبانی وارد کند.
بازطراحی و توسعه نرم افزارهای قدیمی
همیشه لازم نیست یک سیستم از ابتدا ساخته شود. بعضی کسبوکارها نرم افزاری دارند که بخشی از نیاز آنها را پوشش میدهد اما ظاهر قدیمی، سرعت پایین یا محدودیتهای فنی دارد.
در چنین شرایطی ابتدا باید وضعیت پروژه فعلی بررسی شود:
فناوریهای استفادهشده
کیفیت و ساختار کد
وضعیت پایگاه داده
مستندات موجود
امنیت سیستم
وابستگی به سرویسهای قدیمی
امکان توسعه بدون بازنویسی
هزینه نگهداری نسخه فعلی
گاهی میتوان نرم افزار موجود را بهصورت مرحلهای توسعه داد. در بعضی پروژهها نیز بازنویسی کامل انتخاب مطمئنتری است. تصمیم درست باید بر اساس تحلیل فنی و اقتصادی گرفته شود، نه فقط ظاهر قدیمی سیستم.
انتقال اطلاعات از سیستم قبلی
زمانی که یک شرکت نرم افزار قدیمی خود را تغییر میدهد، اطلاعات قبلی نباید از بین بروند. انتقال اطلاعات یا Data Migration یکی از حساسترین بخشهای این پروژهها است.
اطلاعات ممکن است در فایلهای اکسل، پایگاه داده قدیمی، نرم افزار حسابداری یا چند سیستم جداگانه نگهداری شده باشند.
فرایند انتقال داده میتواند شامل مراحل زیر باشد:
شناسایی منابع اطلاعات
پاکسازی دادههای ناقص یا تکراری
تبدیل ساختار اطلاعات
انتقال آزمایشی
مقایسه نتایج
تهیه نسخه پشتیبان
انتقال نهایی
کنترل اطلاعات پس از انتشار
انتقال بدون برنامه ممکن است باعث حذف، تکرار یا جابهجایی اشتباه اطلاعات شود. به همین دلیل بهتر است ابتدا روی نسخه آزمایشی انجام شود.
نسخه اولیه محصول یا MVP چیست؟
در بسیاری از پروژهها بهتر است بهجای ساخت تمام امکانات، ابتدا یک نسخه اولیه قابل استفاده منتشر شود. به این نسخه MVP گفته میشود.
MVP شامل مهمترین قابلیتهایی است که ارزش اصلی محصول را به کاربران ارائه میدهند. هدف این روش، ساخت محصول ناقص نیست؛ بلکه عرضه نسخهای متمرکز برای دریافت بازخورد واقعی است.
مزایای شروع با MVP عبارتاند از:
کاهش زمان ورود به بازار
کنترل هزینه اولیه
دریافت بازخورد کاربران
شناسایی امکانات کماهمیت
کاهش ریسک پروژه
امکان اصلاح مسیر قبل از توسعه گسترده
برای مثال، یک پلتفرم رزرو در نسخه اول میتواند ثبتنام، نمایش زمانهای آزاد، رزرو و پرداخت را داشته باشد. امکاناتی مانند باشگاه مشتریان، گزارشهای پیشرفته و سیستم معرفی دوستان میتوانند در مراحل بعدی اضافه شوند.
خدمات نرم افزاری برای فروشگاهها
فروشگاههای فیزیکی و اینترنتی میتوانند از نرم افزار برای مدیریت فروش، موجودی، مشتریان و ارسال استفاده کنند.
برخی امکانات کاربردی عبارتاند از:
مدیریت محصولات و تنوعها
ثبت موجودی چند انبار
اتصال فروش حضوری و آنلاین
مدیریت سفارشها
تعریف کد تخفیف
صدور فاکتور
گزارش فروش
مدیریت مرجوعی
اتصال به شرکتهای حملونقل
باشگاه مشتریان
اعلان کاهش موجودی
یکپارچگی اطلاعات فروش باعث میشود مدیران دید دقیقتری نسبت به محصولات پرفروش، موجودی و رفتار مشتریان داشته باشند.
خدمات نرم افزاری برای آموزشگاهها
آموزشگاهها با اطلاعات متنوعی مانند هنرجویان، اساتید، دورهها، شهریه، جلسات و حضور و غیاب سروکار دارند.
یک سامانه آموزشی میتواند امکانات زیر را داشته باشد:
معرفی دورهها و اساتید
ثبتنام آنلاین
پرداخت شهریه
برنامهریزی کلاسها
پنل هنرجو و استاد
حضور و غیاب
بارگذاری فایل آموزشی
آزمون آنلاین
صدور گواهی
ارسال پیامک یادآوری
گزارش مالی
طراحی درست این سامانه میتواند فشار کاری واحد پذیرش را کاهش دهد و تجربه بهتری برای هنرجویان ایجاد کند.
خدمات نرم افزاری برای شرکتهای خدماتی
شرکتهای خدماتی معمولاً به مدیریت درخواست مشتری، زمانبندی، اعزام کارشناس و پیگیری وضعیت نیاز دارند.
نرم افزار مناسب میتواند شامل این بخشها باشد:
ثبت درخواست مشتری
تعیین نوع خدمت
برنامهریزی مراجعه
تخصیص کارشناس
ثبت گزارش انجام کار
صدور فاکتور
دریافت نظر مشتری
مدیریت ضمانت
ثبت سوابق خدمات
داشبورد عملکرد کارکنان
با چنین سیستمی، مدیر مجموعه میتواند وضعیت هر درخواست را از زمان ثبت تا پایان خدمت مشاهده کند.
خدمات نرم افزاری برای مجموعههای مالی و حسابداری
مجموعههای مالی به امنیت، دقت و ثبت سوابق اهمیت زیادی میدهند. نرم افزار این حوزه باید دسترسیها را بهدرستی کنترل کند و تغییرات مهم را ثبت کند.
امکانات احتمالی عبارتاند از:
مدیریت پرونده مشتریان
ثبت اسناد و فایلها
تعیین وظایف کارشناسان
یادآوری سررسیدها
مدیریت قراردادها
ثبت پرداختها
گزارش وضعیت پرونده
تبادل امن مدارک
پنل مشتری
ثبت تاریخچه تغییرات
در این پروژهها باید درباره محل نگهداری اطلاعات، نسخه پشتیبان و سطح دسترسی کاربران تصمیمهای دقیقی گرفته شود.
چگونه بازده سرمایهگذاری نرم افزار را ارزیابی کنیم؟
نرم افزار یک هزینه صرف نیست؛ در صورت طراحی درست میتواند باعث کاهش هزینه یا افزایش درآمد شود. برای ارزیابی نتیجه پروژه باید شاخصهای مشخصی تعیین شوند.
این شاخصها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
زمان انجام یک فرایند قبل و بعد از نرم افزار
تعداد خطاهای ثبت اطلاعات
هزینه نیروی انسانی برای کارهای تکراری
سرعت پاسخگویی به مشتری
نرخ تکمیل خرید یا ثبتنام
تعداد درخواستهای پشتیبانی
میزان استفاده کاربران
درآمد ایجادشده از محصول
کاهش هزینه ابزارهای پراکنده
رضایت کارکنان و مشتریان
اگر هدف پروژه از ابتدا قابل اندازهگیری باشد، بعد از انتشار میتوان تصمیمهای دقیقتری برای توسعه آن گرفت.
چکلیست قبل از سفارش خدمات نرم افزاری
پیش از تماس با شرکت نرم افزاری بهتر است اطلاعات اولیه پروژه را آماده کنید.
این چکلیست میتواند شامل موارد زیر باشد:
مشکل اصلی کسبوکار چیست؟
کاربران سیستم چه کسانی هستند؟
مهمترین امکانات نسخه اول کداماند؟
چه اطلاعاتی باید ذخیره شوند؟
نرم افزار به چه سرویسهایی متصل میشود؟
آیا سیستم فعلی یا اطلاعات قبلی وجود دارد؟
بودجه تقریبی چقدر است؟
چه زمانی برای انتشار در نظر گرفته شده است؟
چه کسی از طرف مجموعه پروژه را تأیید میکند؟
پشتیبانی پس از تحویل چگونه باید باشد؟
لازم نیست پاسخ تمام پرسشها قطعی باشد، اما داشتن تصویر اولیه به تحلیل سریعتر کمک میکند.
نشانههای هشدار در انتخاب شرکت نرم افزاری
برخی نشانهها میتوانند احتمال بروز مشکل در همکاری را افزایش دهند:
اعلام قیمت قطعی بدون بررسی نیازها
وعده زمان غیرواقعی برای پروژه پیچیده
نداشتن نمونهکار قابل بررسی
مشخصنبودن مالکیت کد و اطلاعات
نبود قرارداد یا شرح خدمات دقیق
پاسخندادن درباره امنیت و نسخه پشتیبان
استفاده از یک راهکار مشابه برای تمام پروژهها
وابستهکردن کامل مشتری به یک حساب شخصی
مشخصنبودن شرایط پشتیبانی
نداشتن فرایند تست و تحویل
تیم حرفهای درباره محدودیتها نیز شفاف صحبت میکند و تنها مزایای پروژه را توضیح نمیدهد.
نقش مستندسازی در پروژه نرم افزاری
مستندات کمک میکنند تصمیمها، ساختار سیستم و روش استفاده از نرم افزار فقط در ذهن افراد باقی نمانند.
مستندات میتوانند شامل موارد زیر باشند:
فهرست امکانات
نقش کاربران
راهنمای پنل مدیریت
اطلاعات استقرار
ساختار API
روش تهیه نسخه پشتیبان
حسابهای سرویسهای بیرونی
تاریخچه نسخهها
تغییرات مهم پروژه
مستندسازی باعث میشود توسعه یا انتقال پروژه در آینده آسانتر باشد.
اهمیت آموزش کاربران پس از تحویل
حتی بهترین نرم افزار نیز اگر کاربران روش استفاده از آن را ندانند، نتیجه مطلوبی ایجاد نمیکند.
آموزش میتواند به شکل جلسه حضوری، ویدئو، راهنمای متنی یا بخش راهنما داخل نرم افزار ارائه شود.
در آموزش باید سناریوهای واقعی کاربر توضیح داده شوند. برای مثال، مدیر فروش باید بداند چگونه مشتری جدید ثبت کند، گزارش بگیرد و وضعیت پیگیریها را مشاهده کند.
بازخورد کاربران در دوره اولیه استفاده نیز اهمیت دارد؛ زیرا بعضی مشکلات فقط در شرایط واقعی مشخص میشوند.
جمعبندی
خدمات نرم افزاری مجموعهای از فعالیتها برای تحلیل، طراحی، توسعه، استقرار و پشتیبانی راهکارهای دیجیتال هستند.
این خدمات میتوانند شامل نرمافزار اختصاصی، وباپلیکیشن، اپلیکیشن موبایل، پنل مدیریت، اتوماسیون، هوش مصنوعی و یکپارچهسازی سیستمها باشند.
برای موفقیت پروژه، انتخاب فناوری بهتنهایی کافی نیست. ابتدا باید مسئله اصلی کسبوکار و نیاز کاربران بهدرستی شناخته شود.
یک نرمافزار حرفهای باید استفاده ساده، امنیت مناسب، ساختار قابل توسعه و پشتیبانی مشخصی داشته باشد.
سؤالات متداول
خدمات نرم افزاری چیست؟
خدمات نرم افزاری شامل تحلیل، طراحی، برنامهنویسی، توسعه، استقرار و پشتیبانی نرمافزارها و سیستمهای دیجیتال است.
خدمات نرم افزاری شامل چه مواردی است؟
توسعه نرمافزار اختصاصی، وباپلیکیشن، اپلیکیشن موبایل، پنل مدیریت، اتوماسیون، هوش مصنوعی، اتصال API و پشتیبانی از مهمترین خدمات هستند.
نرم افزار اختصاصی چیست؟
نرمافزار اختصاصی سیستمی است که متناسب با نیازها و فرایندهای یک کسبوکار مشخص طراحی و برنامهنویسی میشود.
هزینه خدمات نرم افزاری چقدر است؟
هزینه به تعداد امکانات، پیچیدگی سیستم، طراحی، تعداد کاربران، اتصال سرویسها، امنیت و شرایط پشتیبانی بستگی دارد.
طراحی نرم افزار چقدر زمان میبرد؟
زمان اجرا با توجه به حجم و پیچیدگی پروژه متفاوت است. پروژههای بزرگ معمولاً به نسخه اولیه و مراحل توسعه بعدی تقسیم میشوند.
آیا نرم افزار بعداً قابل توسعه است؟
اگر معماری پروژه از ابتدا درست طراحی شده باشد، امکانات و کاربران جدید را میتوان در آینده به سیستم اضافه کرد.
آیا آرکوتک خدمات پشتیبانی نرم افزار ارائه میدهد؟
شرایط پشتیبانی بر اساس نوع پروژه مشخص میشود و میتواند شامل رفع خطا، بررسی سرور، بهروزرسانی و توسعه امکانات باشد.
