رفتن به محتوای اصلی خانه خدمات پروژهها پشتیبانی تماس جستوجو
ساختار صفحه، تصاویر و اجزای تعاملی در حال بارگذاری هستند.
تماس واتساپ شروع پروژه
SaaS B2B چیست؟راهنمای طراحی نرم افزار اشتراکی سازمانی|آرکوتک
اشتراکگذاری مقاله خانه / مجله / MVP و SaaS MVP و SaaS SaaS B2B چیست؟ راهنمای طراحی نرم افزار اشتراکی برای شرکتها و سازمانها SaaS B2B نرم افزاری اشتراکی برای شرکتهاست که معمولاً مدیریت سازمان، کاربران، نقشها، Billing و Integration را پوشش میدهد. در این مقاله مراحل طراحی و توسعه SaaS سازمانی را بررسی میکنیم.
A
تیم تحریریه آرکوتک تحریریه مهندسی محصول
۲۱ شهریور ۱۴۰۵ · ۱۴ دقیقه مطالعه
طراحی SaaS B2B و توسعه نرم افزار اشتراکی برای شرکت ها و سازمان ها خلاصه اجرایی SaaS B2B نرم افزاری اشتراکی برای شرکتهاست که معمولاً مدیریت سازمان، کاربران، نقشها، Billing و Integration را پوشش میدهد. در این مقاله مراحل طراحی و توسعه SaaS سازمانی را بررسی میکنیم.
# SaaS B2B چیست؟ راهنمای طراحی نرم افزار اشتراکی برای شرکتها و سازمانها
SaaS B2B نرم افزاری است که بهصورت سرویس در اختیار شرکتها و سازمانها قرار میگیرد.
در این مدل Customer اصلی معمولاً یک فرد نیست.
بلکه یک:
شرکت سازمان آموزشگاه کلینیک فروشگاه تیم است.
برای مثال یک شرکت ممکن است SaaS مدیریت فروش خریداری کند و دهها کارمند داخل همان Workspace از Product استفاده کنند.
یا یک کلینیک از SaaS مدیریت نوبتها استفاده کند و:
هرکدام Role متفاوت داشته باشند.
همین موضوع باعث میشود SaaS B2B نسبت به بسیاری از Products مصرفکننده Architecture متفاوتی نیاز داشته باشد.
SaaS B2B چیست؟ B2B مخفف Business to Business است.
یعنی Product به یک Business دیگر فروخته میشود.
در SaaS B2B معمولاً Customer یک Organization است.
مثلاً:
Organization
↓
Users
↓
Roles
↓
Data
↓
Subscription
این ساختار پایه بسیاری از Products سازمانی است.
مثالهای SaaS B2B SaaS B2B میتواند برای حوزههای مختلف ساخته شود.
مانند:
CRM منابع انسانی مدیریت پروژه حسابداری مدیریت آموزشگاه پشتیبانی مشتری اتوماسیون سازمانی مدیریت انبار تحلیل داده مدل مشترک این است که چند User داخل یک Business از Product استفاده میکنند.
تفاوت B2B SaaS و B2C SaaS در B2C معمولاً Account به یک Person تعلق دارد.
اما در B2B ساختار میتواند اینگونه باشد:
Company
↓
Departments
↓
Users
↓
Permissions
در نتیجه موضوعاتی مانند:
Organization Team Management Permission Billing SSO اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
تفاوت در Sales Process B2C SaaS ممکن است Self-Service باشد.
User:
Register
↓
Trial
↓
Payment
مطالعه بعدی
مقالههای مرتبط گام بعدی ایده بعدی را به یک محصول قابل رشد تبدیل کنیم از تعریف مسئله تا طراحی، توسعه و رشد؛ مسیر فنی پروژه را شفاف شروع کنید.
شروع گفتوگو ← اما B2B Enterprise ممکن است مسیر زیر را داشته باشد:
بنابراین حتی Sales و Onboarding نیز پیچیدهتر میشوند.
اولین مرحله طراحی SaaS B2B: Problem نباید Product را با Feature شروع کرد.
ابتدا باید Problem واقعی Business مشخص شود.
«یک SaaS منابع انسانی بسازیم.»
«شرکتهای ۵۰ تا ۲۰۰ نفره درخواست مرخصی، مدارک و Onboarding را بین Excel و پیامرسان مدیریت میکنند.»
این تعریف دقیقتر مسیر Product را مشخص میکند.
Target Company باید بدانید Product برای چه نوع شرکتهایی طراحی میشود.
۱۰ تا ۵۰ کارمند ۵۰ تا ۵۰۰ کارمند Enterprise نیازهای این Segmentها کاملاً یکسان نیستند.
SMB SaaS برای Small and Medium Business معمولاً:
Setup سریع UI ساده Self-Service Price پایینتر
Enterprise SaaS SSO Audit Log SLA Dedicated Database Custom Integration Advanced Permission این Featureها هزینه Product را افزایش میدهند.
Vertical B2B SaaS اگر Product برای صنعت مشخصی ساخته شود، Vertical SaaS است.
Workflowهای دقیقتر صنعت.
Horizontal B2B SaaS برای چند صنعت استفاده میشود.
Market بزرگتر است اما Product باید Genericتر باشد.
انتخاب Niche برای Startup جدید معمولاً انتخاب Niche مشخص میتواند Product را سادهتر کند.
«CRM برای شرکتهای خدماتی»
این Positioning میتواند Product-Market Fit را سادهتر کند.
MVP برای B2B SaaS نسخه اول نباید تمام Requirementهای Enterprise را داشته باشد.
Organization Users Leads Pipeline Task برای جزئیات بیشتر مقاله ساخت MVP را مطالعه کنید.
Organization یکی از Entityهای اصلی SaaS B2B معمولاً Organization است.
هر Customer یک Organization میسازد.
Users Customers Projects Reports
Workspace بعضی Products بهجای Organization از Workspace استفاده میکنند.
مهم این است که مرز Data و Billing مشخص باشد.
Membership رابطه User و Organization بهتر است به شکل Membership طراحی شود.
این مدل اجازه میدهد User عضو چند Organization باشد.
مثال Consultant یک Consultant ممکن است عضو:
در هر Company Role متفاوتی داشته باشد.
Membership این Scenario را سادهتر میکند.
Role اما Product باید فقط Roleهای لازم را داشته باشد.
Role زیاد UX و Permission را پیچیده میکند.
Permission در B2B SaaS یکی از مهمترین بخشها Permission است.
این Ruleها باید در Backend enforce شوند.
Custom Role Enterprise Customer ممکن است بخواهد Role اختصاصی بسازد.
ساخت Custom Role یک Feature پیشرفته محسوب میشود.
RBAC Role-Based Access Control یکی از مدلهای رایج است.
Permission براساس Role تعیین میشود.
این مدل برای بسیاری از SaaSها کافی است.
Team Organization ممکن است Team داشته باشد.
User میتواند عضو یک یا چند Team باشد.
Assignment Reporting Permission
Department در SaaS سازمانی ممکن است Department رسمیتر از Team باشد.
Data Model باید براساس Product واقعی طراحی شود.
Branch Business چندشعبهای ممکن است Branch داشته باشد.
User فقط Branch خودش را ببیند.
این Requirement Multi-Level Permission ایجاد میکند.
Multi-Tenancy چند Organization از یک SaaS استفاده میکنند.
اما Data هر Customer باید جدا باشد.
این موضوع پایه Security است.
Tenant Isolation Isolation فقط Database نیست.
Files Cache Search Queue Reports این یکی از تفاوتهای اصلی Product SaaS با App ساده است.
Custom Domain B2B Customer ممکن است Portal با Domain خودش بخواهد.
این Feature میتواند بخشی از Enterprise Plan باشد.
White Label برخی Products اجازه میدهند Customer:
این مدل برای SaaSهایی که Customer آن را به کاربران خودش ارائه میکند ارزشمند است.
Onboarding B2B Onboarding فقط Welcome Screen نیست.
Create Organization Invite Team Import Data Configure Settings Connect Integrations این Flow روی Activation اثر مستقیم دارد.
Setup Checklist Dashboard میتواند Checklist داشته باشد.
این UI به User کمک میکند سریعتر به Value برسد.
Data Import تقریباً بسیاری از B2B Customerها Data قبلی دارند.
Excel Google Sheets Legacy Software Import خوب میتواند Conversion Trial به Customer را افزایش دهد.
CSV Import Error Report نیز مهم است.
Integration B2B Products معمولاً داخل یک Ecosystem قرار میگیرند.
Accounting CRM ERP HR Email SMS Integration میتواند یکی از بزرگترین مزیتهای رقابتی SaaS باشد.
API Customer Enterprise معمولاً API نیاز دارد.
مثلاً Data را از SaaS به ERP خودش ارسال کند.
Secure Documented Versioned
API Key هر Organization ممکن است Key مخصوص داشته باشد.
Webhook Customer ممکن است بخواهد هنگام Event مطلع شود.
Webhook Integrationها را Real-Timeتر میکند.
SSO Single Sign-On یکی از Featureهای رایج Enterprise است.
Employee با Account سازمانی وارد Product میشود.
مدیریت Identity مرکزی تجربه ورود بهتر Security بیشتر اما Integration SSO Scope بیشتری ایجاد میکند.
MFA برای Products حساس میتوان Multi-Factor Authentication ارائه داد.
User Provisioning در Enterprise Scale ممکن است Admin بخواهد Userها به شکل خودکار Sync شوند.
این Feature پیشرفتهتر از Invite ساده است.
Billing در B2B SaaS Per User Per Organization Usage Based Custom Contract B2B Product ممکن است چند مدل همزمان داشته باشد.
Seat-Based Billing مثلاً Plan شامل ۱۰ Seat است.
Invite User یازدهم نیاز به Upgrade دارد.
Organization Plan Subscription معمولاً به Organization متصل است.
اگر Owner تغییر کند، Plan همچنان برای Organization باقی میماند.
Trial SMB SaaS میتواند Trial Self-Service داشته باشد.
Enterprise SaaS ممکن است Demo و Pilot داشته باشد.
این دو Funnel متفاوت هستند.
Pilot Pilot یعنی اجرای Product برای یک Customer واقعی با Scope محدود.
این روش در B2B Enterprise بسیار مفید است.
Pricing صفحه سایت برای SMB بهتر است Pricing شفاف باشد.
این تصمیم به Sales Model بستگی دارد.
Contract Enterprise SaaS ممکن است Contract سالانه داشته باشد.
Billing Product باید بتواند Accountهای قراردادی را نیز مدیریت کند.
Invoice برای Customer سازمانی Invoice اهمیت بیشتری دارد.
ممکن است اطلاعات حقوقی شرکت در Invoice لازم باشد.
Usage Limit Planها میتوانند Limit داشته باشند.
System باید Usage را Track کند.
Quota Behaviour باید واضح باشد.
Dashboard مدیریتی B2B User معمولاً Data بیشتری نسبت به B2C میخواهد.
Team چه عملکردی دارد؟ Bottleneck چیست؟ روند رشد چیست؟ Dashboard باید برای Decision طراحی شود.
Report Builder Enterprise User ممکن است Report سفارشی بخواهد.
اما Report Builder Feature بزرگی است و بهتر است فقط در صورت Market Need ساخته شود.
Export Businessها معمولاً Export نیاز دارند.
CSV و Excel از Featureهای رایج B2B هستند.
این قابلیت حس Lock-in را کاهش میدهد.
Audit Log Customer سازمانی ممکن است بخواهد تغییرات Userها ثبت شوند.
Audit Log برای Security و Governance مهم است.
Activity Log Activity و Audit یکسان نیستند.
Activity برای User Experience است.
Audit برای Security و Compliance.
Security Review Enterprise Customer ممکن است قبل از خرید درباره:
Authentication Encryption Backup Access Control Security بخشی از Sales Process نیز میشود.
Data Ownership باید شفاف باشد Customer مالک Data خودش است.
همچنین Export و Delete Policy باید مشخص باشند.
Data Retention بعد از لغو اشتراک چه زمانی Data حذف میشود؟
Policy باید از قبل تعریف شود.
Backup B2B Customer انتظار دارد Data قابل بازیابی باشد.
Backup Strategy باید واقعی و تستشده باشد.
Support مدل Support بسته به Plan متفاوت است.
این قابلیت میتواند بخشی از Monetization باشد.
Customer Success در B2B SaaS بزرگ، Customer Success نقش مهمی دارد.
بلکه اطمینان از این است که Customer Value دریافت کند.
Health Score میتوان Customer Health را براساس:
Usage Login Support Payment Adoption Customer با Health پایین در معرض Churn است.
Churn در B2B از دست دادن یک Customer سازمانی میتواند Revenue زیادی حذف کند.
بنابراین Retention اهمیت بسیار بالایی دارد.
Logo Churn تعداد Companyهای از دسترفته.
Revenue Churn میزان Revenue از دسترفته.
در Enterprise SaaS این دو میتوانند بسیار متفاوت باشند.
Expansion Revenue Seat بیشتر Feature بیشتر Storage بیشتر این Revenue توسعهای یکی از مزیتهای B2B SaaS است.
Upsell این Featureها میتوانند محرک Upgrade باشند.
Onboarding سازمانی Customer Enterprise ممکن است نیاز به:
Training Migration Configuration این Services ممکن است جداگانه قیمتگذاری شوند.
Documentation مستندات خوب در B2B حیاتی است.
User Guide Admin Guide API Docs
Knowledge Base Help Center میتواند Support Cost را کاهش دهد.
مخصوصاً برای SMB Self-Service.
In-App Help Tooltip Empty State Checklist Activation را بهتر میکند.
Product Analytics باید بدانیم Organizationها چگونه Product را استفاده میکنند.
این Data برای Roadmap ضروری است.
Active Organization فقط Login User کافی نیست.
باید تعریف شود Organization فعال چه معنی دارد.
حداقل پنج Core Action در ماه.
Feature Adoption اگر Feature گران ساخته شده اما فقط ۲ درصد Customerها استفاده میکنند، باید بررسی شود چرا.
Product Analytics از Feature Creep جلوگیری میکند.
Time to Value در B2B، Setup پیچیده میتواند مانع Adoption شود.
هرچه Customer سریعتر اولین نتیجه را ببیند، Activation بهتر خواهد بود.
Collaboration SaaS B2B معمولاً Collaborative است.
Comment Mention Assignment Shared Task اما همه Products به Real-Time Collaboration نیاز ندارند.
Notification Strategy اگر برای هر Event Email ارسال شود User خسته میشود.
Important Event Digest User Preference
User Preference User بتواند مشخص کند چه Notificationهایی دریافت کند.
این Feature در Products پررویداد مهمتر است.
Localization اگر SaaS برای بازارهای مختلف ساخته شود، ممکن است:
Language Date Currency Timezone اما Internationalization میتواند Version اول را بزرگتر کند.
RTL برای SaaS فارسی، RTL باید از Design مرحله اول دیده شود.
نه اینکه در پایان UI Flip شود.
Timezone Organizationهای بینالمللی ممکن است Timezone متفاوت داشته باشند.
Dateها بهتر است استاندارد ذخیره و متناسب با User نمایش داده شوند.
Multi-Currency اگر Transaction واقعی داریم، Conversion و Accounting Complexity ایجاد میشود.
Mobile Experience B2B User ممکن است در Office Desktop استفاده کند.
بنابراین الزاماً Mobile App ضروری نیست.
Responsive Web App ممکن است کافی باشد.
چه زمانی App لازم است؟ باشد، App ارزش بیشتری پیدا میکند.
Offline Enterprise Field Worker ممکن است بدون Internet کار کند.
Offline Sync Complexity زیادی دارد و باید فقط در صورت نیاز واقعی ساخته شود.
Background Job بهتر است در Queue اجرا شوند.
این Architecture Reliability را افزایش میدهد.
Monitoring SaaS B2B باید قابل Monitoring باشد.
زیرا Outage روی چند Customer همزمان اثر میگذارد.
Error Rate Latency Queue Database
Tenant Monitoring در بعضی موارد باید فهمید مشکل مربوط به کدام Customer است.
Tenant Context در Log بسیار مفید است.
Noisy Neighbor یک Customer پرمصرف نباید Performance همه را خراب کند.
Rate Limit و Resource Quota میتوانند کمک کنند.
Dedicated Infrastructure Enterprise Plan ممکن است Database یا Environment اختصاصی بخواهد.
این مدل قیمت بسیار بالاتری نسبت به Shared SaaS خواهد داشت.
SLA Customer Enterprise ممکن است Availability مشخص بخواهد.
مثلاً Support Response یا Uptime.
SLA باید متناسب با Infrastructure واقعی ارائه شود.
Feature Flag قابلیت جدید را میتوان ابتدا برای:
این Rollout ریسک Release را کاهش میدهد.
Roadmap B2B Roadmap نباید فقط براساس بزرگترین Customer تعیین شود.
Market Need Revenue Product Vision
خطر Custom Development برای هر Customer اگر برای هر Customer Code متفاوت نوشته شود، SaaS به مجموعهای از پروژههای اختصاصی تبدیل میشود.
Maintenance بسیار سخت خواهد شد.
Configuration بهتر از Fork Settings Workflow Custom Field Feature Flag تا حد ممکن Single Codebase حفظ شود.
SaaS B2B و هوش مصنوعی Summary Search Classification Assistant Automation اما Security Context باید رعایت شود.
AI User Tenant A نباید Data Tenant B را ببیند.
RAG سازمانی اگر AI روی Documentهای Company کار میکند، Retrieval باید Tenant-Aware باشد.
این یکی از مهمترین موضوعات امنیت AI در SaaS است.
AI Usage هزینه مصرف AI میتواند به Tenant Track شود.
بعد Billing یا Limits اعمال شوند.
مسیر توسعه SaaS B2B
مرحله اول
مرحله دوم
مرحله سوم
مرحله چهارم Organization + Membership
مرحله پنجم
مرحله ششم
مرحله هفتم
مرحله هشتم این توسعه مرحلهای Risk را کاهش میدهد.
هزینه ساخت SaaS B2B Core Modules Roles Multi-Tenancy Billing Integrations Security Enterprise Features
SaaS B2B و توسعه SaaS اگر میخواهید ابتدا ساختار عمومی Product SaaS را بشناسید، مقاله توسعه SaaS مسیر کاملتری ارائه میدهد.
SaaS B2B و نرم افزار اختصاصی
SaaS B2B و Web Application بخش اصلی بسیاری از Products سازمانی یک وب اپلیکیشن است.
بنابراین UX، Backend و Architecture مستقیماً روی موفقیت Product اثر دارند.
اشتباه اول: تلاش برای فروش به همه شرکتها Market بسیار عمومی Positioning را ضعیف میکند.
اشتباه دوم: Enterprise Features در MVP SSO و Dedicated DB شاید برای اولین Customerها ضروری نباشند.
اشتباه سوم: Permission ضعیف B2B Data حساستر و چندکاربره است.
اشتباه چهارم: نبود Import Business نمیخواهد Data فعلی خود را دستی منتقل کند.
اشتباه پنجم: Onboarding پیچیده Customer قبل از Value Product را ترک میکند.
اشتباه ششم: ساخت Feature اختصاصی برای هر Customer Scalability Product را از بین میبرد.
اشتباه هفتم: نداشتن API Strategy در B2B Integration بسیار مهم است.
اشتباه هشتم: Pricing فقط براساس Cost Pricing باید براساس Value و Market نیز طراحی شود.
اشتباه نهم: تمرکز فقط روی New Customers Retention و Expansion Revenue به همان اندازه مهماند.
اشتباه دهم: نداشتن Product Analytics بدون Usage Data نمیتوان Roadmap صحیح ساخت.
چکلیست SaaS B2B قبل از Development مشخص کنید:
Target Company چیست؟ Buyer چه کسی است؟ User چه کسی است؟ Tenant چیست؟ Roleها کداماند؟ Billing چگونه است؟ Integrationها چیست؟ Import لازم است؟ SSO لازم است؟ Enterprise Featureها کداماند؟ KPI اصلی چیست؟ این سؤالها Architecture و Scope را شفاف میکنند.
رویکرد آرکوتک به ساخت SaaS B2B در آرکوتک، طراحی SaaS B2B از یک Feature List آماده شروع نمیشود.
ابتدا ساختار واقعی Business بررسی میشود.
چه شرکتی Customer است؟ Buyer چه کسی است؟ Userهای Product چه Roleهایی دارند؟ Core Value چیست؟ چه چیزی باید در MVP باشد؟ Organization و Membership چگونه کار میکنند؟ چه Integrationهایی واقعاً ضروری هستند؟ بعد Architecture Tenant، Permission و Billing طراحی میشود.
در نسخه اول تمرکز روی Core Product و Activation است.
Advanced AI SSO Dedicated Infrastructure Workflow Builder در صورت نیاز Market در فازهای بعد اضافه میشوند.
هدف این است که Product قبل از پیچیدهشدن، بتواند برای یک Segment مشخص ارزش قابل اندازهگیری ایجاد کند.
جمعبندی SaaS B2B نرم افزاری اشتراکی است که برای شرکتها و سازمانها طراحی میشود.
یک Product B2B حرفهای معمولاً باید مفاهیمی مانند:
Organization Membership Role Permission Multi-Tenancy Billing Integration اما Product نباید از نسخه اول با تمام Enterprise Featureها ساخته شود.
شروع با یک Segment مشخص و MVP متمرکز معمولاً مسیر کمریسکتری است.
اگر قصد ساخت یک نرم افزار اشتراکی برای شرکتها دارید، ابتدا مشخص کنید چه Problem مشخصی را برای چه نوع Businessی حل میکنید.
بعد Architecture و Featureها را براساس همان Market طراحی کنید؛ نه براساس فهرست قابلیتهای بزرگترین SaaSهای دنیا.
#SaaS B2B #ساخت SaaS سازمانی #توسعه SaaS #نرم افزار اشتراکی #SaaS اختصاصی #نرم افزار B2B #Multi-Tenant #طراحی وب اپلیکیشن #نرم افزار اختصاصی #آرکوتک
A
درباره نویسنده تیم تحریریه آرکوتک تحریریه مهندسی محصول؛ تولید محتوای روشن، فنی و قابل استفاده برای تصمیمهای واقعی کسبوکار.
آخرین بازبینی: ۲۱ شهریور ۱۴۰۵
