معنی اصطلاحات این مقاله
- API
- رابط ارتباط میان دو نرم‌افزار یا سرویس
- UI
- رابط کاربری؛ ظاهر و اجزای قابل تعامل
- UX
- تجربه کاربری؛ سهولت انجام کار و رسیدن به هدف
قرارداد طراحی سایت یکی از مهم‌ترین بخش‌های شروع همکاری میان کارفرما و شرکت طراحی سایت است. حتی اگر طرفین اعتماد و ارتباط خوبی داشته باشند، توافق‌های شفاهی نمی‌توانند تمام جزئیات فنی، مالی و اجرایی پروژه را پوشش دهند.
بسیاری از اختلاف‌های طراحی سایت به این دلیل ایجاد می‌شوند که امکانات، زمان تحویل، تعداد اصلاحات، مالکیت کد یا شرایط پشتیبانی از ابتدا به‌صورت روشن نوشته نشده‌اند. قرارداد حرفه‌ای فقط برای محافظت از یک طرف نیست. این سند باید حقوق، مسئولیت‌ها و انتظارات هر دو طرف را مشخص کند و نشان دهد پروژه دقیقاً چگونه اجرا و تحویل داده میشود. این مقاله یک راهنمای عمومی است و جایگزین بررسی قرارداد توسط مشاور حقوقی متناسب با شرایط پروژه نیست.
چرا قرارداد طراحی سایت ضروری است؟
پروژه طراحی سایت ترکیبی از خدمات مختلف است:
- تحلیل
- طراحی UI و UX
- برنامهنویسی
- تولید محتوا
- ورود اطلاعات
- اتصال سرویس‌ها
- استقرار
- آموزش
- پشتیبانی
اگر محدوده این خدمات مشخص نباشد، هر طرف ممکن است برداشت متفاوتی داشته باشد. قرارداد کمک میکند:
- محدوده پروژه روشن باشد.
- قیمت و پرداخت‌ها مشخص شوند.
- زمان‌بندی قابل پیگیری باشد.
- مسئولیت محتوا تعیین شود.
- مالکیت کد و اطلاعات مشخص باشد.
- تغییرات کنترل شوند.
- تحویل پروژه معیار داشته باشد.
- پشتیبانی تعریف شود.
- روش پایان همکاری روشن باشد.
۱. مشخصات کامل طرفین
در ابتدای قرارداد باید مشخصات کارفرما و مجری ثبت شوند. این اطلاعات میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- نام شخص یا شرکت
- شناسه یا اطلاعات ثبتی
- نام نماینده
- نشانی
- شماره تماس
- ایمیل
- اطلاعات پرداخت
- سمت امضاکننده
اگر طرف قرارداد شرکت است، باید مشخص باشد امضاکننده اختیار عقد قرارداد را دارد. راه ارتباطی رسمی برای ارسال تأییدها و درخواست‌ها نیز بهتر است مشخص شود.
۲. موضوع قرارداد
موضوع قرارداد باید دقیق و روشن باشد. عبارت کلی «طراحی سایت» کافی نیست. نمونه موضوع دقیق‌تر:
طراحی رابط کاربری، توسعه فنی، راه‌اندازی پنل مدیریت و استقرار سایت شرکتی چندزبانه مطابق شرح خدمات پیوست.
موضوع باید نوع پروژه و بخش‌های اصلی خدمات را معرفی کند.
۳. شرح خدمات
شرح خدمات مهم‌ترین بخش قرارداد است. در این قسمت مشخص میشود مجری دقیقاً چه کارهایی انجام می‌دهد. شرح خدمات میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تحلیل اولیه
- طراحی ساختار
- وایرفریم
- طراحی رابط کاربری
- برنامهنویسی فرانت‌اند
- برنامهنویسی بک‌اند
- پنل مدیریت
- نسخه موبایل
- ورود محتوای اولیه
- اتصال درگاه
- اتصال پیامک
- چندزبانه‌بودن
- سئو فنی
- استقرار
- آموزش
- پشتیبانی
بهتر است خدمات در یک پیوست جدا با جزئیات کامل فهرست شوند.
۴. فهرست صفحات سایت
صفحات پروژه باید مشخص باشند. برای مثال:
- صفحه اصلی
- درباره ما
- خدمات
- صفحه هر خدمت
- نمونه‌کارها
- وبلاگ
- مقاله
- تماس
پرسش‌های متداول
- قوانین
- ورود
- حساب کاربری
اگر بعضی صفحات از قالب مشترک استفاده می‌کنند، این موضوع نیز نوشته شود. برای مثال، طراحی یک قالب محصول با ورود صد محصول متفاوت است.
۵. امکانات فنی
تمام امکانات اصلی باید در قرارداد قرار بگیرند. نمونه امکانات:
- ثبت‌نام
- ورود پیامکی
- حساب کاربری
- فرم مشاوره
- درگاه پرداخت
- سبد خرید
- مدیریت محصول
- موجودی
- رزرو
- پیامک
- ایمیل
- بارگذاری فایل
- سطح دسترسی
- گزارش‌گیری
- چندزبانه
- جست‌وجو
- فیلتر
- API
عبارت‌هایی مانند «تمام امکانات لازم» مبهم هستند و بهتر است استفاده نشوند.
۶. امکانات پنل مدیریت
قرارداد باید توضیح دهد مدیر سایت چه بخشهایی را میتواند ویرایش کند. پنل ممکن است شامل این موارد باشد:
- صفحات
- خدمات
- مقالات
- محصولات
- سفارشها
- کاربران
- تصاویر
- تنظیمات سئو
- فرمها
- گزارشها
- دسترسیها
- پیامها
اگر تغییر بعضی بخشها به برنامهنویسی نیاز دارد، باید مشخص شود.
۷. طراحی اختصاصی یا قالب آماده
نوع طراحی باید صریحاً نوشته شود. ممکن است پروژه یکی از این حالت‌ها را داشته باشد:
- قالب آماده
- شخصی‌سازی قالب
- طراحی رابط اختصاصی
- توسعه کاملاً اختصاصی
اگر از قالب یا افزونه دارای مجوز استفاده میشود، هزینه و مالکیت مجوز نیز باید مشخص باشند.
۸. تعداد طرح‌ها و اصلاحات
یکی از موارد اختلاف، تعداد اصلاحات طراحی است. قرارداد بهتر است مشخص کند:
- چند طرح اولیه ارائه میشود؟
- چند مرحله اصلاح رایگان است؟
- اصلاحات باید چگونه ارسال شوند؟
- تغییر کامل طراحی چه شرایطی دارد؟
- تأخیر در تأیید چه اثری دارد؟
اصلاح رنگ یا فاصله با تغییر کامل ساختار صفحه یکسان نیست.
۹. فناوری و زیرساخت فنی
فناوریهای اصلی میتوانند در قرارداد یا پیوست فنی ذکر شوند. برای مثال:
- فریمورک
- سیستم مدیریت محتوا
- پایگاه داده
- نوع سرور
- زبانهای برنامهنویسی
- سرویسهای خارجی
لازم نیست تمام جزئیات پیادهسازی نوشته شوند؛ اما ساختار اصلی باید روشن باشد.
۱۰. مسئولیت تأمین محتوا
باید مشخص شود متن، تصویر، ویدئو و اطلاعات محصولات را چه کسی آماده میکند. موارد مهم:
- نگارش متن
- عکاسی
- طراحی تصویر
- ورود محصول
- ترجمه
- ویرایش
- مسئولیت حقوقی محتوا
- زمان تحویل محتوا
اگر کارفرما محتوا را دیر تحویل دهد، زمان پروژه ممکن است تغییر کند.
۱۱. مسئولیت مجوز محتوا
کارفرما باید اطمینان داشته باشد تصاویر، متنها و فایلهای تحویلی مجوز استفاده دارند. مجری نیز نباید بدون اجازه از منابع دارای محدودیت استفاده کند. مسئولیت هر طرف درباره مالکیت محتوا باید مشخص شود.
۱۲. دامنه
قرارداد باید وضعیت دامنه را روشن کند:
- چه کسی دامنه را ثبت میکند؟
- دامنه به نام چه کسی است؟
- هزینه تمدید بر عهده کیست؟
- دسترسی پنل به چه کسی تحویل میشود؟
- DNS توسط چه کسی مدیریت میشود؟
دامنه بهتر است به نام صاحب کسبوکار ثبت شود.
۱۳. سرور و میزبانی
موارد زیر باید مشخص شوند:
- تهیه سرور بر عهده چه کسی است؟
- هزینه ماهانه یا سالانه چقدر است؟
- مشخصات سرور چیست؟
- مدیریت سرور با چه کسی است؟
- نسخه پشتیبان چگونه تهیه میشود؟
- مسئول قطعی یا مشکلات زیرساخت کیست؟
- تمدید سرویس چگونه انجام میشود؟
سرور باید با فناوری پروژه سازگار باشد.
۱۴. سرویسهای جانبی
پروژه ممکن است از سرویسهای بیرونی استفاده کند:
- پیامک
- درگاه
- ایمیل
- نقشه
- هوش مصنوعی
- حملونقل
- حسابداری
- فضای فایل
- CDN
قرارداد باید مشخص کند:
- هزینه سرویس با چه کسی است؟
- حساب به نام چه کسی ساخته میشود؟
- محدودیت سرویس چیست؟
- تغییر قیمت سرویس چه اثری دارد؟
مجری کنترل کاملی روی سرویسهای شخص ثالث ندارد و این موضوع باید روشن باشد.
۱۵. مدت قرارداد
تاریخ شروع و مدت اجرای پروژه باید مشخص شوند. همچنین بهتر است زمان هر مرحله نوشته شود:
- تحلیل
- طراحی
- توسعه
- ورود محتوا
- تست
- انتشار
زمان‌بندی باید وابستگی به تأیید کارفرما و تحویل محتوا را نیز در نظر بگیرد.
۱۶. نقاط عطف پروژه
پرداخت و تحویل میتوانند بر اساس نقاط عطف انجام شوند:
- شروع و تحلیل
- تأیید طراحی
- تکمیل نسخه آزمایشی
- تأیید فنی
- استقرار نهایی
این روش کنترل پروژه را ساده‌تر میکند.
۱۷. تعهدات کارفرما
تعهدات کارفرما ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- تحویل محتوا
- ارائه دسترسیها
- پاسخ‌گویی در زمان مشخص
- تأیید مراحل
- پرداخت به‌موقع
- معرفی نماینده پروژه
- ارائه اطلاعات صحیح
- تهیه مجوزهای لازم
پروژه بدون همکاری کارفرما نمی‌تواند طبق زمان‌بندی پیش برود.
۱۸. تعهدات مجری
تعهدات مجری میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- اجرای شرح خدمات
- رعایت زمان‌بندی
- حفظ محرمانگی
- ارائه نسخه آزمایشی
- رفع خطاهای توافق‌شده
- تحویل دسترسیها
- آموزش پنل
- استقرار نهایی
- رعایت اصول فنی
تعهدات باید قابل اندازه‌گیری باشند.
۱۹. مبلغ قرارداد
مبلغ کل باید به عدد و حروف ثبت شود. همچنین مشخص شود مبلغ شامل چه مواردی است:
- طراحی
- برنامهنویسی
- محتوا
- سرور
- دامنه
- مالیات
- پشتیبانی
- سرویسهای جانبی
هزینه‌های خارج از قرارداد نیز باید معرفی شوند.
برای سایت خودتان برآورد هزینه می‌خواهید؟
نوع سایت، امکانات ضروری و زمان موردنظر را بگویید تا محدوده اجرا و هزینه پروژه شما بررسی شود. نمونه‌کارها و شرایط طراحی سایت را هم می‌توانید پیش از درخواست ببینید.
۲۰. مراحل پرداخت
پرداخت میتواند مرحله‌ای باشد. برای مثال:
- پیش‌پرداخت
- پس از تأیید طراحی
- پس از نسخه آزمایشی
- هنگام تحویل نهایی
درصدها و شرایط پرداخت باید روشن باشند. پرداخت کامل پیش از مشاهده هیچ خروجی یا تحویل کامل بدون دریافت مبلغ میتوانند برای طرفین ریسک ایجاد کنند.
۲۱. درخواست تغییر
قرارداد باید فرایند تغییر امکانات را مشخص کند. درخواست تغییر بهتر است شامل موارد زیر باشد:
- شرح تغییر
- اثر روی زمان
- اثر روی مبلغ
- تأیید کتبی
- زمان اجرا
تغییرات شفاهی ممکن است باعث اختلاف شوند.
۲۲. موارد خارج از محدوده
فهرست مواردی که داخل قرارداد نیستند نیز اهمیت دارد. برای مثال:
- تولید محتوای نامحدود
- سئو مستمر
- طراحی لوگو
- عکاسی
- اپلیکیشن موبایل
- ورود تعداد زیاد محصول
- پشتیبانی نامحدود
- خرید سرور
این فهرست برداشت‌های اشتباه را کاهش می‌دهد.
۲۳. معیارهای پذیرش
باید مشخص شود پروژه چه زمانی تحویل‌شده محسوب میشود. معیارها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- تکمیل صفحات
- عملکرد امکانات
- نمایش موبایل
- رفع خطاهای اصلی
- استقرار روی دامنه
- تحویل پنل
- آموزش
- تحویل دسترسیها
سلیقه نامحدود نمی‌تواند معیار پذیرش فنی باشد؛ به همین دلیل طراحی باید در مراحل قبلی تأیید شود.
۲۴. دوره بررسی و اعلام ایراد
پس از ارائه نسخه آزمایشی، کارفرما باید زمان مشخصی برای بررسی داشته باشد. همچنین بهتر است بازخوردها یک‌جا و مستند ارسال شوند. اگر کارفرما در زمان مشخص پاسخی ندهد، اثر آن بر زمان‌بندی باید روشن باشد.
۲۵. تعریف خطا
خطا با درخواست قابلیت جدید تفاوت دارد. خطا یعنی بخشی که مطابق شرح خدمات باید کار کند اما عملکرد صحیح ندارد. درخواست قابلیت جدید یا تغییر ساختار، توسعه محسوب میشود و ممکن است هزینه جداگانه داشته باشد.
۲۶. مالکیت کد
یکی از مهم‌ترین بندها مالکیت کد است. باید مشخص شود:
- مالک کد نهایی چه کسی است؟
- کد چه زمانی تحویل میشود؟
- کتابخانه‌های عمومی چه وضعیتی دارند؟
- مجری میتواند بخش‌های عمومی را دوباره استفاده کند؟
- کارفرما حق تغییر و انتقال دارد؟
- پرداخت کامل چه اثری بر مالکیت دارد؟
این بند باید دقیق و متناسب با نوع پروژه نوشته شود.
۲۷. مالکیت طراحی
فایلهای طراحی نیز باید تعیین تکلیف شوند:
- فایل Figma
- تصاویر
- آیکون‌ها
- طرح‌های ردشده
- اجزای اختصاصی
- فونت‌ها
ممکن است مجوز بعضی منابع قابل انتقال نباشد.
۲۸. مالکیت اطلاعات
اطلاعات کاربران و کسبوکار باید متعلق به کارفرما باشند، مگر توافق دیگری وجود داشته باشد. شرایط دسترسی، استخراج و حذف اطلاعات نیز بهتر است نوشته شود.
۲۹. تحویل دسترسیها
در پایان پروژه باید فهرست دسترسیها تحویل شود:
- دامنه
- سرور
- پایگاه داده
- پنل مدیریت
- درگاه
- پیامک
- ایمیل
- مخزن کد
- سرویسهای خارجی
- ابزارهای تحلیلی
حساب‌های اصلی بهتر است به نام کارفرما باشند.
۳۰. محرمانگی
مجری ممکن است به اطلاعات داخلی، مشتریان یا اسناد کسبوکار دسترسی داشته باشد. قرارداد باید شرایط محرمانگی و استفاده از اطلاعات را مشخص کند. همچنین اگر نمایش پروژه در نمونه‌کار مجری نیاز به اجازه دارد، این موضوع نوشته شود.
۳۱. امنیت
سطح تعهدات امنیتی باید متناسب با پروژه مشخص شود. موارد ممکن:
- SSL
- کنترل دسترسی
- ذخیره امن رمز
- نسخه پشتیبان
- به‌روزرسانی
- مدیریت فایل
- ثبت رویداد
- محدودیت ورود
هیچ سیستمی را نمی‌توان کاملاً بدون ریسک دانست؛ اما مسئولیت اقدامات پایه و واکنش به رخداد باید مشخص باشد.
۳۲. نسخه پشتیبان
قرارداد باید توضیح دهد:
- پشتیبان‌گیری چند وقت یک‌بار انجام میشود؟
- فایل‌ها کجا نگهداری می‌شوند؟
- چند نسخه باقی می‌ماند؟
- بازیابی بر عهده چه کسی است؟
- هزینه آن چگونه محاسبه میشود؟
نسخه پشتیبان فقط زمانی ارزشمند است که امکان بازیابی آن بررسی شده باشد.
۳۳. سئو
عبارت «سایت سئو شده» ممکن است برداشت‌های متفاوتی ایجاد کند. باید مشخص شود خدمات شامل کدام موارد هستند:
- URL استاندارد
- متاتگ
- نقشه سایت
- اسکیما
- سرعت
- نسخه موبایل
- تنظیم ایندکس
- تحقیق کلمه کلیدی
- تولید محتوا
- لینک‌سازی
- گزارش رتبه
زیرساخت فنی سئو با تضمین رتبه یا سئو مستمر یکسان نیست.
۳۴. پشتیبانی رفع خطا
دوره پشتیبانی اولیه میتواند برای رفع خطاهای مربوط به شرح خدمات تعیین شود. باید مشخص شود:
- مدت پشتیبانی
- روش ثبت درخواست
- ساعات پاسخ‌گویی
- زمان بررسی
- موارد مشمول
- موارد غیرمشمول
تغییرات جدید معمولاً بخشی از رفع خطا نیستند.
۳۵. نگهداری و توسعه
پس از دوره اولیه ممکن است قرارداد جداگانه‌ای برای نگهداری تنظیم شود. خدمات نگهداری میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- بررسی سرور
- به‌روزرسانی
- امنیت
- نسخه پشتیبان
- تغییر محتوا
- توسعه امکانات
- گزارش ماهانه
نحوه محاسبه هزینه باید مشخص باشد.
۳۶. آموزش
قرارداد میتواند تعداد جلسات آموزش و موضوع آن‌ها را تعیین کند. برای مثال:
- مدیریت صفحات
- ثبت مقاله
- مدیریت محصولات
- مشاهده سفارش
- گزارش‌گیری
- مدیریت کاربران
آموزش استفاده از پنل با آموزش برنامهنویسی متفاوت است.
۳۷. مستندات
بسته به نوع پروژه ممکن است این مستندات تحویل شوند:
- راهنمای پنل
- اطلاعات استقرار
- ساختار API
- فهرست دسترسیها
- روش نسخه پشتیبان
- وابستگی‌های پروژه
سطح مستندسازی باید در قرارداد مشخص شود.
۳۸. فسخ قرارداد
شرایط پایان همکاری پیش از تکمیل پروژه باید مشخص باشند. موضوعات مهم:
- دلایل فسخ
- اعلام کتبی
- مهلت اصلاح
- تسویه
- تحویل بخش‌های انجام‌شده
- وضعیت پیش‌پرداخت
- وضعیت اطلاعات و دسترسیها
این بند باید متناسب با شرایط پروژه و نظر مشاور حقوقی تنظیم شود.
۳۹. تأخیر
تأخیر ممکن است از طرف مجری، کارفرما یا سرویس بیرونی ایجاد شود. قرارداد باید اثر موارد زیر را روشن کند:
- تأخیر در پرداخت
- تأخیر در محتوا
- تأخیر در تأیید
- تأخیر فنی مجری
- قطعی سرویس بیرونی
- تغییرات جدید
تمام تأخیرها شرایط یکسانی ندارند.
۴۰. حل اختلاف
روش رسیدگی به اختلاف بهتر است از ابتدا مشخص باشد. طرفین میتوانند مراحلی مانند مذاکره، میانجی‌گری، داوری یا مسیر قانونی را بر اساس شرایط خود در نظر بگیرند. متن این بند بهتر است توسط مشاور حقوقی بررسی شود.
چک‌لیست تحویل نهایی
در پایان پروژه این موارد را بررسی کنید:
- تمام صفحات ساخته شده‌اند.
- امکانات اصلی کار می‌کنند.
- نسخه موبایل تست شده است.
- فرمها بررسی شده‌اند.
- پرداخت آزمایش شده است.
- SSL فعال است.
- نسخه پشتیبان وجود دارد.
- دسترسیها تحویل شده‌اند.
- پنل آموزش داده شده است.
- متاتگ‌ها تنظیم شده‌اند.
- دامنه و سرور در اختیار کارفرما هستند.
- شرایط پشتیبانی مشخص است.
نشانه‌های قرارداد مبهم
در این موارد احتیاط کنید:
- موضوع کلی و بدون پیوست
- نبود فهرست امکانات
- نبود زمان‌بندی
- نامشخص‌بودن مالکیت کد
- پشتیبانی نامحدود و تعریف‌نشده
- نبود فرایند تغییرات
- مشخص‌نبودن هزینه سرویس‌ها
- تحویل بدون معیار
- استفاده از عبارت‌های غیرقابل اندازه‌گیری
- وابستگی تمام حساب‌ها به مجری
قرارداد طراحی سایت آرکوتک
در پروژه‌های آرکوتک، صفحات، امکانات، مراحل اجرا، زمان‌بندی، پرداخت و پشتیبانی باید پیش از شروع مشخص شوند. هدف این است که کارفرما بداند چه خروجی دریافت میکند و تیم اجرا نیز محدوده روشنی برای تحویل داشته باشد. جزئیات هر قرارداد بر اساس نوع پروژه، امکانات و شرایط همکاری تنظیم می‌شوند.
جمع‌بندی
قرارداد طراحی سایت باید موضوع، شرح خدمات، صفحات، امکانات، مبلغ، زمان‌بندی، مالکیت کد، زیرساخت، تغییرات و پشتیبانی را روشن کند. توافق‌های مبهم میتوانند در پایان پروژه باعث اختلاف شوند. قبل از امضا، تمام انتظارات فنی و مالی را ثبت کنید و برای پروژه‌های مهم، متن نهایی را در اختیار مشاور حقوقی قرار دهید.
پرسش‌های متداول
قرارداد طراحی سایت شامل چه بخشهایی است؟
مشخصات طرفین، موضوع، شرح خدمات، صفحات، امکانات، زمان، مبلغ، مالکیت، پشتیبانی و شرایط تغییرات از بخش‌های اصلی هستند.
مالکیت کد سایت با چه کسی است؟
این موضوع باید در قرارداد مشخص شود و میتواند به نوع پروژه و توافق طرفین بستگی داشته باشد.
آیا دامنه باید به نام شرکت طراحی سایت باشد؟
بهتر است دامنه اصلی به نام صاحب کسبوکار ثبت شود و دسترسی آن در اختیار کارفرما باشد.
پشتیبانی سایت شامل چه مواردی است؟
رفع خطا، بررسی سرور، آموزش، به‌روزرسانی یا توسعه میتوانند بخشی از پشتیبانی باشند؛ اما محدوده باید دقیق تعریف شود.
آیا تغییر طراحی بعد از تأیید هزینه دارد؟
این موضوع به قرارداد بستگی دارد. تغییرات بزرگ پس از تأیید معمولاً میتوانند زمان و هزینه جداگانه داشته باشند.
آیا قرارداد عمومی اینترنتی کافی است؟
هر پروژه شرایط متفاوتی دارد. نمونه عمومی میتواند نقطه شروع باشد، اما باید بر اساس امکانات و شرایط واقعی پروژه اصلاح شود.
بررسی اجرای این نیاز
برای آشنایی با محدوده کار، خدمات طراحی سایت و فروشگاه و نمونه‌کارهای آرکوتک را ببینید. شرح مسئله و امکانات ضروری را هم می‌توانید در فرم بررسی پروژه ارسال کنید.
